Thần thái anh Nguyễn Văn Trỗi trong thời khắc đội lính tay sai đưa anh ra pháp trường mà phóng viên hãng tin nước ngoài chụp được.

 

Những bức ảnh liên quan và cả đoạn video các phóng viên quay lại cuộc hành hình cũng cho thấy cho đến tận giây phút cuối cùng của cuộc đời, anh vẫn hiên ngang, cứng cỏi, không chút sợ hãi trước cái chết đã biết trước. Thậm chí ta có thể thấy thái độ có phần lạc quan, bình thản đi vào cái chết của một thanh niên Việt Nam rồi sẽ vĩnh viễn đi vào cõi bất tử.

Cuộc xử bắn được chế độ Sài Gòn tổ chức bí mật, hiểu theo nghĩa là không bắn công khai trước dân chúng, thực ra, được giới báo chí miền Nam và cánh phóng viên ngoại quốc tường thuật, chụp ảnh và ghi hình trực tiếp. Ngoài phong thái bình thản, bản lĩnh cứng cỏi như các hình ảnh, video ta đã thấy, thông qua nội dung các bài báo đó, có một sự thật không thể nào bác bỏ là anh thực sự đã hô: "đả đảo đế quốc Mỹ", "đả đảo Nguyễn Khánh", " Hồ Chí Minh muôn năm" ngay trước khi chết. Cả chi tiết anh đòi giật tấm vải bịt mắt để trực diện đối mặt với kẻ địch, đối mặt với cái chết trong tư thế hiên ngang của người cộng sản cũng là sự thật không thể nào bác bỏ được. Dù chính kiến có khác biệt, chính các phóng viên nước ngoài tại hiện trường đã ghi nhận rõ những điều trên trong các bài tường thuật chứ không phải ông Tố Hữu hay ai đó tự dựng lên. Có điều, khác với chi tiết được nghệ thuật hóa, điện ảnh hóa trong bộ phim sau này (anh bị bắn khi không bịt mắt); thực ra để tránh tạo ra một hiệu ứng báo chí có lợi cho người cộng sản, hoặc có thể do sợ ánh mắt của người chiến sĩ can trường quá ám ảnh, quân tay sai đã bịt mắt anh, trói chặt anh lại để anh không thể giật tấm vải bịt mắt.

* Báo The Register-Guard (Oregon, Mỹ), đăng ngày 15-10-1964:

"Một thành viên Việt Cộng 19 tuổi, người đã cố giết Bộ trưởng Quốc phòng Robert McNamara, trước mặt đội xử bắn, đã hô "Hồ Chí Minh muôn năm" và "Mỹ cút khỏi Việt Nam"... Sau khi lên án Mỹ và Thủ tướng Nguyễn Khánh, người thanh niên bị kết án đã dành những lời cuối để ca ngợi Hồ Chí Minh... Trỗi từ chối bị bịt mắt, nhưng lính gác đã buộc được ngay trước khi những loạt đạn vang lên."

* Báo The Daily Banner (Tennessee, Mỹ) đăng ngày 15-10-1964:

"Nguyễn Văn Trỗi, 24 tuổi, đi đến cái chết bằng cách hô "Hồ Chí Minh muôn năm" và "Đả đảo Nguyễn Khánh". Vài giây trước khi đạn găm vào người, anh hô đả đảo Mỹ."

* Tờ New York Times nổi tiếng nhất nước Mỹ, trong số ra ngày 16-10-1964 viết:

"Người thanh niên Trỗi 17 tuổi, chỉ huy một nhóm khủng bố Việt Cộng, đã hô "Đả đảo Mỹ" và "Hồ Chủ tịch muôn năm" trong thời khắc cuối cùng của mình."

* Strait Times, nhật báo nổi tiếng nhất Đông Nam Á, của Singapore trong số ra ngày 16-10-1964 viết:

"Trỗi, chỉ huy một nhóm khủng bố, hô "Đả đảo Mỹ" và "Hồ Chí Minh muôn năm" trong thời khắc cuối cùng của mình. Anh bị xử bắn trong nhà tù an ninh bậc nhất Sài Gòn. Sau khi bị trói vào cọc trong sân tù, Trỗi vùng lên, giật khăn bịt mặt khỏi một mắt, và bắt đầu hô khẩu hiệu. Anh hô "Đả đảo chính phủ Nguyễn Khánh" và "Việt Nam muôn năm".

...

Khí phách hiên ngang, sự vĩ đại trước cái chết của anh hùng Nguyễn Văn Trỗi đời đời sống mãi. Đó không phải là tuyên truyền mà là sự thật lịch sử, không một ai, thế lực nào có thể xuyên tạc!